Χειρουργικά Εργαλεία

Χειρουργικά ψαλίδια

Τα χειρουργικά ψαλίδια (surgical scissors) χρησιμοποιούνται, ανάλογα με τη σχεδίασή τους, για κοπή ή παρασκευή ιστών και για κοπή ραμμάτων ή άλλων κατάλληλων υλικών.

Διαφέρουν ως προς το μήκος, την καμπυλότητα, το σχήμα και τη γεωμετρία των λεπίδων. Εργαλεία διαφορετικής σχεδίασης δεν πρέπει να θεωρούνται εναλλάξιμα μόνο επειδή ανήκουν στην κατηγορία των ψαλιδιών.

Χειρουργικές και ανατομικές λαβίδες

Οι χειρουργικές λαβίδες (forceps) χρησιμοποιούνται για σύλληψη, συγκράτηση ή χειρισμό ιστών και υλικών ανάλογα με τον σχεδιασμό των άκρων τους.

Η παρουσία δοντιών, αυλακώσεων ή άλλης επιφάνειας σύλληψης επηρεάζει τον τρόπο επαφής με τον ιστό και αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό επιλογής.

Αιμοστατικές λαβίδες

Οι αιμοστατικές λαβίδες (hemostatic forceps / clamps) διαθέτουν συνήθως μηχανισμό ασφάλισης και χρησιμοποιούνται για ελεγχόμενη σύλληψη ή συμπίεση σύμφωνα με την προβλεπόμενη χρήση τους.

Μήκος, καμπυλότητα, διαμόρφωση σιαγόνων και τύπος οδόντωσης διαφοροποιούνται μεταξύ των επιμέρους σχεδίων.

Βελονοκάτοχα

Τα βελονοκάτοχα (needle holders) χρησιμοποιούνται για συγκράτηση και ελεγχόμενο χειρισμό χειρουργικών βελονών κατά τη συρραφή.

Οι διαστάσεις και η σχεδίαση των σιαγόνων πρέπει να είναι κατάλληλες για τη βελόνα και την εφαρμογή, ενώ ο μηχανισμός ασφάλισης πρέπει να λειτουργεί ομαλά και προβλέψιμα.

Λαβές νυστεριού

Οι λαβές νυστεριού (scalpel handles) χρησιμοποιούνται με συμβατές χειρουργικές λεπίδες για τη δημιουργία συστήματος κοπής.

Η συμβατότητα λαβής και λεπίδας πρέπει να επιβεβαιώνεται από τον αντίστοιχο τύπο και μέγεθος. Η φυσική ομοιότητα δύο λεπίδων δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη συμβατότητας.

Άγκιστρα και διαστολείς

Τα χειρουργικά άγκιστρα και οι διαστολείς (retractors) χρησιμοποιούνται για μετακίνηση ή συγκράτηση ιστών και για έκθεση της περιοχής εργασίας, σύμφωνα με τη σχεδίαση του εργαλείου.

Υπάρχουν χειροκίνητα και αυτοσυγκρατούμενα σχέδια, καθώς και διαφορετικές διαστάσεις και γεωμετρίες άκρων για διαφορετικές εφαρμογές.

Ίσιο ή κυρτό εργαλείο;

Η επιλογή μεταξύ ίσιας και κυρτής διαμόρφωσης εξαρτάται από την απαιτούμενη πρόσβαση, τη θέση του ιστού και την τεχνική του χειρισμού.

Η καμπυλότητα μπορεί να διαφοροποιεί σημαντικά τη γραμμή προσέγγισης και την ορατότητα του χειρουργικού πεδίου.

Αιχμηρά ή αμβλέα άκρα;

Τα αιχμηρά και αμβλέα άκρα εξυπηρετούν διαφορετικούς χειρισμούς. Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στη λειτουργία του συγκεκριμένου εργαλείου και στον ιστό ή το υλικό με το οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί.

Ακόμη και στο ίδιο είδος εργαλείου μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοί συνδυασμοί άκρων.

Οδοντωτές και μη οδοντωτές λαβίδες

Η γεωμετρία της επιφάνειας σύλληψης καθορίζει τον τρόπο επαφής με τον ιστό. Δόντια, αυλακώσεις και λείες επιφάνειες δεν είναι ισοδύναμες διαμορφώσεις.

Η επιλογή γίνεται σύμφωνα με την προβλεπόμενη χρήση και την απαιτούμενη συμπεριφορά σύλληψης.

Μήκος χειρουργικού εργαλείου

Το συνολικό μήκος αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό και πρέπει να επιλέγεται σε σχέση με το βάθος και την προσβασιμότητα του χειρουργικού πεδίου.

Ένα μεγαλύτερο εργαλείο δεν είναι αυτομάτως καταλληλότερο, καθώς μπορεί να επηρεάζει τον έλεγχο και την εργονομία σε επιφανειακές εφαρμογές.

Μήκος και γεωμετρία άκρων

Εκτός από το συνολικό μήκος πρέπει να αξιολογείται η λειτουργική περιοχή του εργαλείου: μήκος λεπίδων ή σιαγόνων, πλάτος, πάχος, καμπυλότητα και μορφή του άκρου.

Αυτές οι παράμετροι μπορούν να διαφοροποιούν σημαντικά δύο εργαλεία που έχουν παρόμοιο συνολικό μέγεθος.

Εργονομία και ισορροπία

Η ισορροπία, η λαβή, η αντίσταση των αρθρώσεων και η αίσθηση του μηχανισμού επηρεάζουν τον ελεγχόμενο χειρισμό.

Η εργονομία πρέπει να αξιολογείται μαζί με τη λειτουργία του εργαλείου και όχι ως ανεξάρτητο χαρακτηριστικό.

Ανοξείδωτος χάλυβας

Πολλά επαναχρησιμοποιούμενα χειρουργικά εργαλεία κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα κατάλληλο για τη συγκεκριμένη εφαρμογή.

Ο γενικός χαρακτηρισμός «stainless steel» δεν περιγράφει μόνος του την ποιότητα του εργαλείου. Σημασία έχουν η ποιότητα του κράματος, η κατασκευή, το φινίρισμα, η θερμική κατεργασία και η ποιότητα των λειτουργικών επιφανειών.

Αρθρώσεις και μηχανισμοί

Ψαλίδια, αιμοστατικές λαβίδες, βελονοκάτοχα και άλλα αρθρωτά εργαλεία διαθέτουν μηχανικά σημεία που απαιτούν σωστή λειτουργία και συντήρηση.

Η άρθρωση πρέπει να κινείται σύμφωνα με τον σχεδιασμό της χωρίς μη φυσιολογική αντίσταση, χαλάρωση ή παραμόρφωση.

Μηχανισμός ασφάλισης

Εργαλεία με καστάνια ή άλλο μηχανισμό κλειδώματος παρέχουν διαβαθμισμένη συγκράτηση σύμφωνα με τη σχεδίασή τους.

Ο μηχανισμός πρέπει να ελέγχεται για ομαλή εμπλοκή και απελευθέρωση κατά την επιθεώρηση του εργαλείου.

Καθαρισμός πριν από την αποστείρωση

Η αποστείρωση δεν υποκαθιστά τον καθαρισμό. Τα επαναχρησιμοποιούμενα χειρουργικά εργαλεία πρέπει πρώτα να υποβάλλονται στην προβλεπόμενη διαδικασία προεπεξεργασίας και καθαρισμού ώστε να απομακρύνονται οργανικά και άλλα υπολείμματα.

Η διαδικασία ακολουθεί τις οδηγίες χρήσης του εργαλείου και το επικυρωμένο πρωτόκολλο επανεπεξεργασίας της μονάδας.

Χειροκίνητος και αυτοματοποιημένος καθαρισμός

Ανάλογα με το εργαλείο και τις οδηγίες του κατασκευαστή, μπορεί να προβλέπεται χειροκίνητος καθαρισμός, χρήση πλυντηρίου-απολυμαντή ή συγκεκριμένος συνδυασμός σταδίων.

Δεν πρέπει να θεωρείται ότι κάθε επαναχρησιμοποιούμενο εργαλείο είναι συμβατό με κάθε αυτοματοποιημένη διαδικασία.

Αρθρώσεις και δυσπρόσιτα σημεία

Αρθρώσεις, οδοντώσεις, μηχανισμοί κλειδώματος και άλλες σύνθετες επιφάνειες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή κατά τον καθαρισμό.

Τα αρθρωτά εργαλεία πρέπει να τοποθετούνται και να επανεπεξεργάζονται με τον τρόπο που προβλέπουν οι οδηγίες του κατασκευαστή.

Αποστείρωση επαναχρησιμοποιούμενων εργαλείων

Μετά τον κατάλληλο καθαρισμό και την απαιτούμενη προετοιμασία, τα εργαλεία που προορίζονται για αποστείρωση υποβάλλονται στην εγκεκριμένη μέθοδο και στον κατάλληλο κύκλο.

Η συμβατότητα με αποστείρωση ατμού ή άλλη μέθοδο πρέπει να επιβεβαιώνεται από τις οδηγίες χρήσης του συγκεκριμένου εργαλείου.

Συσκευασία πριν από την αποστείρωση

Όπου απαιτείται, τα καθαρά και επιθεωρημένα εργαλεία τοποθετούνται σε κατάλληλη συσκευασία ή σύστημα αποστείρωσης σύμφωνα με τη διαδικασία της μονάδας.

Η διάταξη πρέπει να προστατεύει το εργαλείο και να είναι συμβατή με τη χρησιμοποιούμενη μέθοδο επανεπεξεργασίας.

Επιθεώρηση πριν από τη συσκευασία

Πριν από την αποστείρωση πρέπει να ελέγχονται, ανάλογα με το εργαλείο:

• Καθαρότητα επιφανειών και αρθρώσεων
• Ακεραιότητα άκρων και σιαγόνων
• Κοπτική ικανότητα όπου εφαρμόζεται
• Ευθυγράμμιση λειτουργικών επιφανειών
• Κίνηση αρθρώσεων
• Λειτουργία μηχανισμού ασφάλισης
• Ύπαρξη διάβρωσης, ρωγμών ή παραμόρφωσης

Φροντίδα ανοξείδωτων εργαλείων

Η σωστή φροντίδα συμβάλλει στη διατήρηση της λειτουργικής κατάστασης των επαναχρησιμοποιούμενων εργαλείων. Πρέπει να χρησιμοποιούνται καθαριστικά και διαδικασίες συμβατές με το υλικό.

Ο ανοξείδωτος χάλυβας δεν είναι απρόσβλητος από διάβρωση, λεκέδες ή επιφανειακή φθορά όταν εκτίθεται σε ακατάλληλες χημικές ή περιβαλλοντικές συνθήκες.

Λίπανση αρθρωτών εργαλείων

Όπου προβλέπεται από τον κατασκευαστή, οι αρθρώσεις μπορούν να απαιτούν κατάλληλο προϊόν συντήρησης συμβατό με τη διαδικασία επανεπεξεργασίας.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα κοινά λιπαντικά ή προϊόντα που δεν προορίζονται για τη συγκεκριμένη εφαρμογή.

Πότε αποσύρεται ένα εργαλείο;

Ένα εργαλείο με ρωγμές, παραμόρφωση, προβληματικό μηχανισμό, σημαντική διάβρωση, κατεστραμμένα άκρα ή άλλη λειτουργική φθορά πρέπει να αξιολογείται πριν από περαιτέρω χρήση.

Η συνέχιση της χρήσης δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι το εργαλείο εξακολουθεί να φαίνεται εξωτερικά ακέραιο.

Επαναχρησιμοποιούμενα χειρουργικά εργαλεία

Τα reusable surgical instruments είναι σχεδιασμένα για πολλαπλούς κύκλους χρήσης και επανεπεξεργασίας, εφόσον διατηρούνται σε κατάλληλη κατάσταση και ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή.

Η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης δεν σημαίνει απεριόριστη διάρκεια ζωής.

Εργαλεία μίας χρήσης

Τα single-use surgical instruments προορίζονται για μία χρήση όταν αυτό δηλώνεται στην επισήμανση του προϊόντος.

Δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επαναχρησιμοποιούμενα εργαλεία ούτε να εντάσσονται αυθαίρετα σε διαδικασία επανεπεξεργασίας.

Μην συγχέετε τη συσκευασία με την προβλεπόμενη χρήση

Η παρουσία ατομικής συσκευασίας δεν καθορίζει από μόνη της εάν ένα εργαλείο είναι στείρο, μη στείρο, μίας χρήσης ή επαναχρησιμοποιούμενο.

Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να επιβεβαιώνονται από την επισήμανση και τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Χειρουργικά σετ εργαλείων

Σε πολλές εφαρμογές τα εργαλεία οργανώνονται σε χειρουργικά σετ (instrument sets) σύμφωνα με το είδος της επέμβασης ή τη διαδικασία.

Η σύνθεση ενός σετ πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του τμήματος και δεν πρέπει να θεωρείται ότι ένα γενικό σετ καλύπτει κάθε ειδικότητα.

Επιλογή ανά ιατρική ειδικότητα

Γενική χειρουργική, γυναικολογία, ΩΡΛ, ορθοπαιδική και άλλες ειδικότητες μπορεί να απαιτούν διαφορετικούς τύπους, μεγέθη και γεωμετρίες εργαλείων.

Η ακριβής σύνθεση πρέπει να καθορίζεται από την προβλεπόμενη επέμβαση και την κλινική πρακτική της ομάδας.

Τυποποίηση του εξοπλισμού

Η οργανωμένη επιλογή εργαλείων μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση των χειρουργικών σετ, την επανεπεξεργασία, την απογραφή και την αντικατάσταση.

Για μεγαλύτερες εγκαταστάσεις είναι χρήσιμο να καταγράφονται με σαφήνεια οι τύποι, τα μεγέθη και οι κωδικοί των χρησιμοποιούμενων εργαλείων.