Συσκευές Θεραπείας & Αποκατάστασης

Τι περιλαμβάνουν οι συσκευές αποκατάστασης;

Ο όρος συσκευές θεραπείας και αποκατάστασης καλύπτει εξοπλισμό με διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης και διαφορετική προβλεπόμενη χρήση.

• Συσκευές ηλεκτροθεραπείας TENS
• Συσκευές ηλεκτρομυϊκής διέγερσης EMS/NMES
• Συστήματα θερμοθεραπείας
• Συστήματα κρυοθεραπείας και ψυχρής εφαρμογής
• Συσκευές μηχανικής μάλαξης ή δόνησης
• Συστήματα συμπίεσης, όπου ενδείκνυνται
• Άλλες εξειδικευμένες τεχνολογίες φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης

Ο θεραπευτικός στόχος προηγείται της τεχνολογίας

Η επιλογή δεν πρέπει να ξεκινά από το ερώτημα «ποια συσκευή έχει περισσότερες λειτουργίες», αλλά από το τι ακριβώς επιδιώκει το πρόγραμμα αποκατάστασης.

Ανακούφιση πόνου, μυϊκή ενεργοποίηση, διαχείριση οιδήματος, θερμική εφαρμογή και λειτουργική αποκατάσταση αποτελούν διαφορετικούς στόχους και μπορεί να απαιτούν διαφορετική προσέγγιση.

Συσκευή και συνολικό πρόγραμμα αποκατάστασης

Μία θεραπευτική συσκευή αποτελεί συνήθως μέρος και όχι ολόκληρο το πρόγραμμα αποκατάστασης.

Ανάλογα με την κατάσταση, μπορεί να συνδυάζεται με θεραπευτική άσκηση, κινητοποίηση, ενδυνάμωση και άλλες παρεμβάσεις που καθορίζονται από τον επαγγελματία υγείας.

Τι είναι το TENS;

Το TENS – Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation είναι μορφή διαδερμικής ηλεκτρικής νευρικής διέγερσης. Μέσω ηλεκτροδίων που τοποθετούνται στο δέρμα εφαρμόζονται ελεγχόμενοι ηλεκτρικοί παλμοί.

Ανάλογα με τη συσκευή και την προβλεπόμενη χρήση, το TENS χρησιμοποιείται κυρίως στο πλαίσιο συμπτωματικής διαχείρισης του πόνου.

Τι είναι το EMS/NMES;

Το EMS ή NMES – Electrical/Neuromuscular Electrical Stimulation χρησιμοποιεί ηλεκτρική διέγερση με στόχο την πρόκληση μυϊκών συσπάσεων.

Ανάλογα με το πρωτόκολλο, μπορεί να χρησιμοποιείται για μυϊκή ενεργοποίηση, επανεκπαίδευση ή άλλες εφαρμογές αποκατάστασης που προβλέπονται για τη συγκεκριμένη συσκευή.

TENS και EMS δεν είναι το ίδιο

Παρότι και οι δύο τεχνολογίες χρησιμοποιούν ηλεκτρικούς παλμούς μέσω του δέρματος, TENS και EMS/NMES έχουν διαφορετικούς βασικούς στόχους.

Η ύπαρξη και των δύο λειτουργιών σε μία συσκευή δεν σημαίνει ότι τα προγράμματα ή οι παράμετροι μπορούν να χρησιμοποιούνται εναλλακτικά.

Κανάλια ηλεκτροθεραπείας

Οι συσκευές TENS/EMS μπορεί να διαθέτουν ένα ή περισσότερα κανάλια εξόδου, επιτρέποντας τη σύνδεση διαφορετικού αριθμού ηλεκτροδίων και, ανάλογα με το μοντέλο, ανεξάρτητο έλεγχο συγκεκριμένων περιοχών.

Περισσότερα κανάλια δεν είναι απαραίτητα χρήσιμα για κάθε εφαρμογή και πρέπει να αξιολογούνται σε σχέση με το προβλεπόμενο πρωτόκολλο.

Ένταση, συχνότητα και εύρος παλμού

Στην ηλεκτροθεραπεία, παράμετροι όπως ένταση, συχνότητα και διάρκεια ή εύρος παλμού επηρεάζουν το εφαρμοζόμενο ερέθισμα.

Σε επαγγελματικές συσκευές μπορεί να παρέχεται μεγαλύτερη δυνατότητα παραμετροποίησης, ενώ σε συστήματα οικιακής χρήσης χρησιμοποιούνται συχνά προκαθορισμένα προγράμματα.

Προγράμματα και χειροκίνητες ρυθμίσεις

Ο μεγάλος αριθμός προγραμμάτων δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη καλύτερης συσκευής. Σημασία έχει εάν οι διαθέσιμες ρυθμίσεις ανταποκρίνονται στην πραγματική εφαρμογή.

Για επαγγελματική χρήση μπορεί να είναι σημαντική η δυνατότητα ακριβέστερης παραμετροποίησης αντί ενός μεγάλου αριθμού προκαθορισμένων επιλογών.

Ηλεκτρόδια και σωστή τοποθέτηση

Τα ηλεκτρόδια ηλεκτροθεραπείας μεταφέρουν το ηλεκτρικό ερέθισμα από τη συσκευή στο δέρμα και η θέση τους αποτελεί σημαντικό μέρος της εφαρμογής.

Η τοποθέτηση πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες της συσκευής ή το αντίστοιχο θεραπευτικό πρωτόκολλο και όχι να γίνεται αυθαίρετα.

Αναλώσιμα ηλεκτρόδια

Τα αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια έχουν περιορισμένη διάρκεια χρήσης και η απόδοσή τους μπορεί να επηρεάζεται από φθορά της επιφάνειας, μειωμένη πρόσφυση ή ακατάλληλη αποθήκευση.

Πριν από την αγορά συσκευής είναι χρήσιμο να ελέγχεται η διαθεσιμότητα και η συμβατότητα των απαιτούμενων αναλωσίμων.

Συμβατότητα ηλεκτροδίων και καλωδίων

Δεν χρησιμοποιούν όλες οι συσκευές τις ίδιες συνδέσεις, καλώδια ή ηλεκτρόδια.

Η ακριβής συμβατότητα πρέπει να επιβεβαιώνεται με βάση το μοντέλο και τις προδιαγραφές του κατασκευαστή πριν χρησιμοποιηθεί διαφορετικό αναλώσιμο ή παρελκόμενο.

Θερμοθεραπεία

Η θερμοθεραπεία χρησιμοποιεί ελεγχόμενη εφαρμογή θερμότητας και μπορεί να εντάσσεται σε συγκεκριμένες εφαρμογές μυοσκελετικής φροντίδας και αποκατάστασης.

Θερμοκρασία, διάρκεια και περιοχή εφαρμογής πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του προϊόντος και το κατάλληλο πρωτόκολλο.

Κρυοθεραπεία & ψυχρή εφαρμογή

Η τοπική εφαρμογή ψύξης αποτελεί διαφορετική φυσική μέθοδο και μπορεί να χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες καταστάσεις όπου προβλέπεται.

Η παρατεταμένη ή υπερβολικά έντονη ψύξη δεν είναι απαραίτητα αποτελεσματικότερη και μπορεί να δημιουργήσει ανεπιθύμητες επιδράσεις στους ιστούς.

Θερμότητα ή ψύξη;

Η επιλογή μεταξύ θερμότητας και ψύξης δεν πρέπει να βασίζεται σε έναν γενικό κανόνα για όλες τις μυοσκελετικές καταστάσεις.

Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η φύση του προβλήματος, το στάδιο αποκατάστασης, η περιοχή εφαρμογής και οι αντενδείξεις.

Συσκευές μάλαξης

Οι συσκευές μηχανικής μάλαξης χρησιμοποιούν διαφορετικές μορφές κίνησης, πίεσης ή δόνησης για εφαρμογή σε επιλεγμένες περιοχές του σώματος.

Η ένταση, η κεφαλή εφαρμογής και η διάρκεια πρέπει να προσαρμόζονται στην περιοχή και στην προβλεπόμενη χρήση της συσκευής.

Κρουστική μάλαξη – Percussive Therapy

Οι συσκευές percussive therapy χρησιμοποιούν ταχεία επαναλαμβανόμενη μηχανική κίνηση και μπορεί να διαθέτουν διαφορετικές ταχύτητες και κεφαλές.

Η υψηλότερη ταχύτητα ή ένταση δεν είναι κατάλληλη για κάθε περιοχή και δεν πρέπει να εφαρμόζεται αυθαίρετα επάνω σε τραυματισμένους ή ευαίσθητους ιστούς.

Μάλαξη και θεραπευτική αποκατάσταση

Μία συσκευή μάλαξης μπορεί να αποτελεί βοήθημα προσωπικής φροντίδας ή μέρος οργανωμένου προγράμματος, ανάλογα με την προβλεπόμενη χρήση της.

Η μηχανική μάλαξη δεν υποκαθιστά αυτομάτως τη φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση ή θεραπεία όταν υπάρχει τραυματισμός ή λειτουργικό πρόβλημα.

Θεραπεία με συμπίεση

Συστήματα διαλείπουσας πνευματικής συμπίεσης (Intermittent Pneumatic Compression – IPC) χρησιμοποιούν αεροθαλάμους που διογκώνονται και αποσυμπιέζονται σύμφωνα με καθορισμένο κύκλο.

Η πίεση, η ακολουθία και η διάρκεια εφαρμογής εξαρτώνται από το σύστημα και την προβλεπόμενη θεραπευτική χρήση.

Συμπίεση και αθλητική αποκατάσταση

Ορισμένα συστήματα συμπίεσης διατίθενται για εφαρμογές sports recovery, ενώ άλλα είναι ιατροτεχνολογικά συστήματα για συγκεκριμένες κλινικές εφαρμογές.

Οι δύο κατηγορίες δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμες χωρίς έλεγχο της προβλεπόμενης χρήσης και των τεχνικών προδιαγραφών.

Πίεση και διαμόρφωση θαλάμων

Σε συστήματα IPC πρέπει να αξιολογούνται το εύρος πίεσης, ο αριθμός και η διαμόρφωση των θαλάμων, τα προγράμματα και τα διαθέσιμα ενδύματα εφαρμογής.

Υψηλότερη πίεση δεν σημαίνει απαραίτητα αποτελεσματικότερη ή καταλληλότερη εφαρμογή.

Αποκατάσταση μετά από τραυματισμό

Μετά από μυοσκελετικό τραυματισμό, η χρήση θεραπευτικής συσκευής πρέπει να εντάσσεται στο κατάλληλο στάδιο αποκατάστασης.

Η παρουσία πόνου ή περιορισμού δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή ένδειξη για την επιλογή συγκεκριμένης τεχνολογίας χωρίς αξιολόγηση της αιτίας.

Μετεγχειρητική αποκατάσταση

Μετά από χειρουργική επέμβαση μπορεί να υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί ως προς την ηλεκτρική διέγερση, τη θερμότητα, την ψύξη, τη συμπίεση ή τη μηχανική εφαρμογή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση πρέπει να γίνεται μόνο σύμφωνα με το καθορισμένο μετεγχειρητικό πρωτόκολλο.

Χρόνιος πόνος

Σε χρόνιο ή επαναλαμβανόμενο πόνο, μία συσκευή μπορεί να χρησιμοποιείται για συγκεκριμένη συμπτωματική εφαρμογή όπου ενδείκνυται, αλλά δεν προσδιορίζει την αιτία του προβλήματος.

Η επίμονη συμπτωματολογία απαιτεί κατάλληλη αξιολόγηση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αυτοθεραπεία.

Επαγγελματικές συσκευές φυσικοθεραπείας

Ο επαγγελματικός εξοπλισμός μπορεί να προσφέρει ευρύτερο εύρος παραμέτρων, περισσότερα κανάλια, προηγμένες διαμορφώσεις και δυνατότητα εξατομίκευσης.

Η χρήση τέτοιων λειτουργιών προϋποθέτει κατάλληλη γνώση της τεχνολογίας και του θεραπευτικού πρωτοκόλλου.

Συσκευές αποκατάστασης για το σπίτι

Ορισμένες συσκευές έχουν σχεδιαστεί ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται από τον ίδιο τον χρήστη στο σπίτι με απλούστερη λειτουργία και προκαθορισμένα προγράμματα.

Η ένδειξη home use δεν σημαίνει ότι μία συσκευή είναι κατάλληλη για κάθε πάθηση ή ότι μπορούν να παραβλέπονται οι αντενδείξεις της.

Επαγγελματική ή οικιακή χρήση;

Η επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη ποιος θα χειρίζεται τη συσκευή, πόσο συχνά θα χρησιμοποιείται και πόση παραμετροποίηση απαιτείται.

Ένα απλούστερο σύστημα μπορεί να είναι καταλληλότερο για καθορισμένη οικιακή εφαρμογή, ενώ ένα επαγγελματικό περιβάλλον μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερη ευελιξία.

Ιατροτεχνολογικό προϊόν ή συσκευή wellness;

Δεν είναι κάθε συσκευή που προωθείται για recovery, massage ή wellness ιατροτεχνολογικό προϊόν (medical device).

Η κανονιστική ιδιότητα καθορίζεται από την επίσημη προβλεπόμενη χρήση και την τεκμηρίωση του κατασκευαστή και όχι από την εμπορική ονομασία της τεχνολογίας.

Προβλεπόμενη χρήση

Πριν από την αγορά πρέπει να ελέγχεται για ποιες εφαρμογές έχει σχεδιαστεί και τεκμηριωθεί η συγκεκριμένη συσκευή.

Δύο προϊόντα που χρησιμοποιούν παρόμοια τεχνολογία μπορεί να έχουν διαφορετικές ενδείξεις, χρήστες και περιβάλλοντα προβλεπόμενης χρήσης.

CE και τεχνική τεκμηρίωση

Η σήμανση και η τεχνική τεκμηρίωση πρέπει να αξιολογούνται σε σχέση με την πραγματική κατηγορία και προβλεπόμενη χρήση του προϊόντος.

Η παρουσία σήμανσης CE από μόνη της δεν σημαίνει ότι διαφορετικές συσκευές έχουν τις ίδιες θεραπευτικές εφαρμογές ή τεχνικές δυνατότητες.

Φορητότητα & τροφοδοσία

Για συστηματική χρήση στο σπίτι ή κατά τη μετακίνηση, εξετάστε διαστάσεις, βάρος, αυτονομία και τρόπο φόρτισης.

Σε επαγγελματικό περιβάλλον μπορεί να είναι σημαντικότερη η συνεχής λειτουργία και η δυνατότητα επαναλαμβανόμενων συνεδριών.

Αναλώσιμα & παρελκόμενα

Η πραγματική λειτουργία μιας συσκευής μπορεί να εξαρτάται από ηλεκτρόδια, καλώδια, επιθέματα, περιχειρίδες, εφαρμογείς ή άλλα αναλώσιμα και παρελκόμενα.

Η διαθεσιμότητα και το κόστος αντικατάστασής τους πρέπει να εξετάζονται πριν από την επιλογή του συστήματος.

Καθαρισμός & συντήρηση

Τα μέρη που έρχονται σε επαφή με το δέρμα πρέπει να καθαρίζονται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, ιδιαίτερα όταν η συσκευή χρησιμοποιείται από διαφορετικούς ασθενείς.

Ακατάλληλα καθαριστικά ή διαδικασίες μπορεί να επηρεάσουν ηλεκτρόδια, εφαρμογείς, πλαστικά και άλλα ευαίσθητα εξαρτήματα.

Αντενδείξεις ηλεκτροθεραπείας

Οι συσκευές ηλεκτρικής διέγερσης διαθέτουν συγκεκριμένες αντενδείξεις, προειδοποιήσεις και περιορισμούς ως προς τις περιοχές εφαρμογής.

Η παρουσία εμφυτευμένης ηλεκτρονικής συσκευής ή άλλων ειδικών καταστάσεων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και εφαρμογή των οδηγιών της συγκεκριμένης συσκευής.

Αισθητικότητα και κατάσταση δέρματος

Μειωμένη αισθητικότητα, τραυματισμένο δέρμα ή άλλες τοπικές καταστάσεις μπορεί να επηρεάζουν την ασφαλή χρήση θερμότητας, ψύξης, ηλεκτροδίων ή μηχανικής πίεσης.

Η περιοχή εφαρμογής πρέπει να ελέγχεται πριν από τη χρήση και να ακολουθούνται οι αντίστοιχες προφυλάξεις.

Πόνος και μη αναμενόμενα συμπτώματα

Αύξηση του πόνου, έντονη δυσφορία, δερματική αντίδραση ή άλλα μη αναμενόμενα συμπτώματα κατά την εφαρμογή δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η χρήση πρέπει να διακόπτεται όταν αυτό απαιτείται και να ακολουθείται κατάλληλη επαγγελματική αξιολόγηση.