Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ή υπέρταση, συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Ωστόσο, όταν παραμένει αυξημένη χωρίς κατάλληλη αντιμετώπιση, μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά, τον εγκέφαλο, τους νεφρούς και τα μάτια. Η σωστή μέτρηση και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση έχουν επομένως ιδιαίτερη σημασία.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2024 περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 30–79 ετών ζούσαν με υπέρταση — περίπου το 33% του πληθυσμού αυτής της ηλικιακής ομάδας. Πολλοί δεν γνώριζαν ότι είχαν αυξημένη πίεση. [1]
Μία αυξημένη μέτρηση δεν αρκεί συνήθως για διάγνωση. Σημασία έχουν οι επαναλαμβανόμενες, σωστά εκτελεσμένες μετρήσεις και η αξιολόγησή τους από γιατρό. Αν όμως συνυπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα ή η πίεση είναι ιδιαίτερα υψηλή, χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.
Πότε θεωρείται υψηλή η αρτηριακή πίεση;
Η συστολική πίεση, η λεγόμενη «μεγάλη», αντιστοιχεί στην πίεση όταν η καρδιά συσπάται. Η διαστολική, η «μικρή», αντιστοιχεί στην πίεση μεταξύ των παλμών. Οι τιμές εκφράζονται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmHg).
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες ESC του 2024, τα όρια διάγνωσης διαφέρουν ανάλογα με το περιβάλλον μέτρησης: [2]
| Τρόπος μέτρησης | Συστολική ή/και διαστολική πίεση |
|---|---|
| Στο ιατρείο | ≥140 ή/και ≥90 mmHg |
| Στο σπίτι — μέσος όρος μετρήσεων | ≥135 ή/και ≥85 mmHg |
| 24ωρη καταγραφή — μέσος όρος 24ώρου | ≥130 ή/και ≥80 mmHg |
Αρκεί να είναι αυξημένη η μία από τις δύο τιμές: δεν χρειάζεται να ξεπερνούν το όριο και η «μεγάλη» και η «μικρή». Τα παραπάνω είναι διαγνωστικά όρια, όχι προσωπικοί θεραπευτικοί στόχοι.
Οι τιμές στο ιατρείο και στο σπίτι μπορεί να διαφέρουν. Γι’ αυτό ο γιατρός μπορεί να συστήσει ημερολόγιο μετρήσεων ή 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης με Holter, ώστε να αξιολογήσει πληρέστερα την εικόνα.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει η υπέρταση;
Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Το ότι αισθάνεστε καλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πίεσή σας βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα. Αντίστοιχα, ένας πονοκέφαλος ή η ζάλη δεν αποδεικνύουν από μόνα τους υπέρταση.
Χωρίς έλεγχο και κατάλληλη αντιμετώπιση, η αυξημένη πίεση συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και νεφρικής βλάβης. [1] [5]
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Αν η πίεση είναι 180 mmHg ή περισσότερο στη συστολική ή 120 mmHg ή περισσότερο στη διαστολική και υπάρχουν συμπτώματα, όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα, διαταραχή ομιλίας ή όρασης, καλέστε αμέσως το 112. Μην περιμένετε να υποχωρήσει η πίεση.
Σοβαρός πόνος στο στήθος ή ξαφνικά νευρολογικά συμπτώματα απαιτούν επείγουσα βοήθεια ακόμη και χωρίς γνωστή υψηλή μέτρηση.
Αν καταγράψετε τόσο υψηλές τιμές χωρίς συμπτώματα, παραμείνετε ήρεμοι και επαναλάβετε τη μέτρηση μετά από τουλάχιστον ένα λεπτό. Αν παραμένουν τόσο υψηλές, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό. Μην πάρετε επιπλέον δόση φαρμάκου χωρίς συγκεκριμένη ιατρική οδηγία. [4] [5] [6]
Πώς μετράμε σωστά την πίεση στο σπίτι;
Για την παρακολούθηση στο σπίτι, η American Heart Association προτείνει αυτόματο πιεσόμετρο βραχίονα με κλινικά επικυρωμένη ακρίβεια και περιχειρίδα κατάλληλη για την περίμετρο του βραχίονα. [3]
- Αποφύγετε κάπνισμα, καφεΐνη και άσκηση για τουλάχιστον 30 λεπτά πριν από τη μέτρηση.
- Αδειάστε την ουροδόχο κύστη και ξεκουραστείτε ήρεμα για τουλάχιστον 5 λεπτά.
- Καθίστε με την πλάτη υποστηριζόμενη, τα πέλματα στο δάπεδο και τα πόδια χωρίς να τα σταυρώνετε.
- Τοποθετήστε την περιχειρίδα σε γυμνό βραχίονα. Στηρίξτε το χέρι ώστε η περιχειρίδα να βρίσκεται στο ύψος της καρδιάς.
- Μην μιλάτε και μη χρησιμοποιείτε το κινητό κατά την ανάπαυση και τη μέτρηση.
- Κάντε δύο μετρήσεις με διαφορά ενός λεπτού και καταγράψτε και τις δύο, μαζί με την ημερομηνία και την ώρα.
Ακολουθήστε το πρόγραμμα μετρήσεων που θα ορίσει ο γιατρός σας και δείξτε του το ημερολόγιο. Η παρακολούθηση στο σπίτι συμπληρώνει την ιατρική αξιολόγηση και δεν την αντικαθιστά.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό επηρεάζουν την πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης. Σημαντικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες είναι επίσης το αυξημένο σωματικό βάρος, η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα, η διατροφή με πολύ αλάτι και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. [1]
Κατά την αξιολόγηση, ενημερώστε τον γιατρό για το ιστορικό σας και για τα φάρμακα που λαμβάνετε. Η αντιμετώπιση καθορίζεται από τη συνολική εικόνα της υγείας σας.
Αλλαγές τρόπου ζωής και φαρμακευτική αγωγή
Η ισορροπημένη διατροφή με λιγότερο αλάτι, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διαχείριση του βάρους, ο περιορισμός του αλκοόλ και η διακοπή καπνίσματος αποτελούν σημαντικά μέτρα για την καρδιαγγειακή υγεία. Ανάλογα με τις μετρήσεις και τον συνολικό κίνδυνο, μπορεί να χρειάζεται και φαρμακευτική αγωγή. [5]
Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αποτελούν λόγο αναβολής μιας θεραπείας που έχει κριθεί απαραίτητη. Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή αλλάζετε αντιυπερτασικά φάρμακα χωρίς συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Τι ισχύει για τους μεγαλύτερους σε ηλικία;
Η αυξημένη πίεση δεν θεωρείται ακίνδυνη επειδή κάποιος μεγαλώνει. Ο παλιός κανόνας «100 συν την ηλικία» δεν αποτελεί αποδεκτό τρόπο καθορισμού φυσιολογικής πίεσης.
Οι οδηγίες ESC του 2024 προτείνουν συστολική πίεση 120–129 mmHg για τους περισσότερους ενήλικες που λαμβάνουν θεραπεία, εφόσον την ανέχονται. Σε άτομα ηλικίας 85 ετών και άνω, με σημαντική ευπάθεια ή συμπτωματική ορθοστατική υπόταση, οι στόχοι χρειάζονται ιδιαίτερη εξατομίκευση. [2]
Επιλογή πιεσομέτρου για οικιακή παρακολούθηση
Κατά την επιλογή συσκευής, ελέγξτε την κλινική επικύρωση, τα διαθέσιμα μεγέθη περιχειρίδας και την ευκολία σωστής χρήσης. Ζητήστε από επαγγελματία υγείας να σας δείξει τη διαδικασία μέτρησης.
Στο Medical.gr μπορείτε να δείτε πιεσόμετρα για οικιακή χρήση και να συγκρίνετε τα χαρακτηριστικά κάθε μοντέλου.
Σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση για ενήλικες και δεν αποτελεί διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπευτική οδηγία. Για παιδιά και εγκύους ισχύουν ειδικές συστάσεις και απαιτείται καθοδήγηση από τον θεράποντα γιατρό.
Πηγές και κατευθυντήριες οδηγίες
- World Health Organization (WHO). Hypertension — ενημερωτικό δελτίο, 25 Σεπτεμβρίου 2025 .
- European Society of Cardiology (ESC). 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension . European Heart Journal, 2024.
- American Heart Association. Home Blood Pressure Monitoring .
- American Heart Association. When To Call 911 About High Blood Pressure . Οι οδηγίες επείγουσας επικοινωνίας έχουν προσαρμοστεί στον αριθμό 112 που λειτουργεί στην Ελλάδα.
- NHS. High blood pressure .
- Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. 112 — Ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης .
Ημερομηνία ελέγχου πηγών: 16 Οκτωβρίου 2026.
